www.bonsaiclub.gr

  • Μεγαλύτερο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Προκαθορισμένο μέγεθος γραμματοσειράς
  • Μικρότερο μέγεθος γραμματοσειράς

WABI & SABI στην τέχνη των μπονσάϊ

 
       Κάποιος που ασχολείται με το Μπονσάϊ πρέπει να κατανοήσει την έννοια wabi & sabi προκειμένου να επιτύχει τη δημιουργία ενός Μπονσάϊ.
 
       Όλες οι τέχνες στην Κίνα και στην Ιαπωνία αντλούν τις αισθητικές αρχές τους από τον Ταοϊσμό και το Βουδισμό (Ζεν). Το wabi & sabi είναι η ''τέχνη της ομορφιάς'', είναι η αποδοχή του κύκλου της ζωής, ανάπτυξης, φθοράς και θανάτου.
Ξεκινώντας θα αναφερθούμε στην κυριολεκτική μετάφραση του ‘’wabi & sabi".
 
To"wabi" προέρχεται από την λέξη ''WA'' που σημαίνει αρμονία, γαλήνη, ισορροπία. Κυριολεκτικά, το wabi  σημαίνει την ταπεινότητα, τον φτωχό, αυτόν που είναι σε αρμονία με την φύση.
Η ταπεινότητα εδώ αναφέρεται σε κάποιον ο οποίος  δεν  εξαρτάται από τα υλικά αγαθά. Η φτώχεια  του wabi  βρίσκεται στον άνθρωπο που είναι ικανοποιημένος με τα απλά πράγματα στη ζωή και επισύρει την προσοχή σε αυτά για να αντλήση την καθημερινή έμπνευση. Η έννοια αυτή όμως ερμηνεύεται διαφορετικά από εμάς τους δυτικούς.
     
Το  ''Sabi" υποδηλώνει την φυσική εξέλιξη. Είναι η αντίληψη ότι η ομορφιά είναι εφήμερη. Με την πάροδο του χρόνου η έννοια αυτή άλλαξε και εξελίχθηκε στην ευχαρίστηση για παλαιά πράγματα.
Υπονοεί ένα παλαιό στοιχείο, ειδικά εάν συνδυάζεται με μια παλαιά κουλτούρα. Η ουσία του "sabi", επομένως, είναι η χάρη που συνδυάζεται με την αρχαιότητα.

      Το wabi & sabi μπορεί να φανεί σε επτά ιδιότητες που είναι χαρακτηριστικές  του Ζεν.

Αυτές οι ιδιότητες είναι: απλότητα, ηρεμία, φυσικότητα, ασυμμετρία, αυστηρή μεγαλοπρέπεια, ελευθερία από τα γήινα και εμβρίθεια.

Ενώ καμία από αυτές τις ιδιότητες δεν μπορεί να υπερισχύσει σε ένα μπονσάϊ, όλες πρέπει να είναι παρούσες, δημιουργώντας αρμονία.

Πρέπει να προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε αυτές τις έννοιες στην δημιουργία του μπονσάϊ μας. Αν και αυτές οι έννοιες είναι δύσκολα κατανοητές στην δυτική κουλτούρα, πρέπει να εφαρμοστούν για την επίτευξη ενός τέλειου ισορροπημένου μπονσάϊ.

Θα ξεκινήσουμε με την απλότητα. Τα πιο όμορφα μπονσάϊ είναι εκείνα που έχουν υποστεί τις λιγότερες εργασίες. Τα πολύ περίκομψα δέντρα ή τα πολύ έντονα από σχέδια και χρώματα δοχεία μειώνουν την απλότητα και την φυσικότητα σε ένα μπονσάϊ.

Η  ηρεμία είναι η αίσθηση που πρέπει να πετύχουμε όταν κοιτάζουμε το μπονσάϊ μας. Κάποιο μπονσάι είναι τόσο επιβλητικό στη παρουσία του, που σου μεταδίδει μια βαθιά αίσθηση γαλήνης και ηρεμίας. Αυτό το συναίσθημα της ηρεμίας  κάνει το μπονσάι πιο ελκυστικό, ταξιδεύοντας τον παρατηρητή σε ήρεμες σκέψεις.

Η φυσικότητα πρέπει να είναι ο στόχος ενός καλλιεργητή μπονσάϊ. Πρέπει να δημιουργήσει ένα δέντρο όπως αυτό βρίσκεται στην φύση, άθικτο από το ανθρώπινο χέρι. Προσπαθούμε να αναπαραστήσουμε την φύση στο δικό μας δέντρο. Αποφεύγουμε τις υπερβολές που θα χαλάσουν την φυσικότητα του δέντρου μας.

Στο σχέδιο του μπονσάϊ μας πρέπει να ακολουθήσουμε την ασυμμετρία, την ατέλεια. Η ασυμμετρία στο μπονσάϊ μας δεν σημαίνει την δυσαρμονία. Πρέπει λοιπόν να επιτύχουμε με τα ασύμμετρα σχέδια την αρμονία στο μπονσάι μας. Αυτή η αντίληψη έρχεται σε αντίθεση με την δυτική κουλτούρα, καθώς την αρμονία εμείς την ταυτίζουμε με την συμμετρία. Ένας κανόνας ασυμμετρίας για τον μπονσάϊ μας είναι ότι ποτέ δεν το τοποθετούμε στο κέντρο του δοχείου.

Στο μπονσάϊ μας πρέπει να αποδώσουμε μια αυστηρή μεγαλοπρέπεια. Κάθε μετακίνηση κλαδιού πρέπει να εκπληρώνει μια ζωτικής σημασίας λειτουργία, αλλά συγχρόνως θα δίνει στο μπονσάϊ μας την φινέτσα και την προσωπικότητα του καλλιτέχνη μπονσάϊ.

Η έννοια της ελευθερίας εκδηλώνεται στην σύνθεση, όπου πρέπει να εφαρμόζεται στην δημιουργία του μπονσάϊ μας. Μπονσάι που παραβαίνουν τους συμβατικούς κανόνες προσελκύουν την προσοχή μας.

Τέλος, η εμβρίθεια (η εμβάθυνση στην σκέψη) είναι ίσως η δυσκολότερη έννοια. Μας φέρνει μια σκέψη μυστηριώδους εποχής ή κάποια κρυμμένη δυνατότητα ή ιδιότητα. Η σκέψη αυτή μπορεί να προκληθεί όταν έχουμε ένα μπονσάϊ πολύ μεγάλο σε ηλικία ή που είναι αγνά όμορφο ή που έχει ένα μεγαλοπρεπές παρουσιαστικό.   

  Βιβλιογραφία:
 - Koren, Leonard. Wabi-sabi for Artists, Designers, Poets & Philosophers. Berkeley,
    CA:   Stone Bridge Press, 1994
 - Chan, Peter. Bonsai Master Class. New York: Sterling, 1988
                     

 

μετάφραση / επεξεργασία BonsaiClub.gr